Tag Archives: Patent Troll

Patentlerin Teknolojik Gelişimdeki Etkisi

Daha önce paylaştığım “Yazılımda Fikri Hakların Korunması” konusundaki yazımın ardından Bilgisayar Mühendisleri Odası‘nın dergisinde “Patentlerin Teknolojik Gelişimdeki Etkisi” üzerine bir yazım daha yayımlandı. Blogumda da bulunsun diye yazının bir kopyasını buraya ekliyorum.  Yazının orjinali de şurada.  Umarım keyifle okursunuz.  Fikri haklarla ilgili diğer yazılarıma şuradan ulaşabilirsiniz.

Yazının yazıldığı tarihte Kickstarter’ın ArtistShare ile patent davası henüz sonuçlanmamıştı.  Tekrar incelediğim kadarıyla Kickstarter davayı kazanmış.

Patentlerin Teknolojik Gelişimdeki Etkisi

Geçen yazımda yazılımda fikri hakların korunması için atılması gereken adımlardan bahsetmiştim.  Bu yazıda patentlerin gerçekten amacına yönelik kullanılıp kullanılmadığını ve gerçekten teknolojik gelişimi tetikleyip tetiklemediğini tartışmaya açacağım.  Türkiye üzerindeki bilgiler kısıtlı olduğundan, yazı içindeki veriler Amerika için geçerlidir.

Öncelikle birkaç örnekle fikri haklarımızı korumanın önemini hatırlayalım.

  • Apple, cep telefonu/tablet piyasasında rakiplerine üstünlük sağlamak için uzun süre Android kullanan cihaz üreticilerine davalar açmıştı.  Herhalde son yılların en meşhur patent davası da Apple’ın Samsung’a açmış olduğu ve karşılığında 1,049 Milyar $ kazandığı davaydı.  Bu dava sonrasında Google, Samsung ile 10 yıllık bir patent anlaşması imzaladı ve bir bakıma firmayı koruma altına aldı.
  • Google daha önce de 12,5 Milyar $’a Motorola’yı satın almış, ama daha sonra patentleri tutup iş kollarını satmaya ve dağıtmaya karar vermişti.
  • Microsoft da daha önce AOL’dan 1 Milyar $’a 800 patent satın alıp (ortalama 1,3 Milyon $), bunların önemli bir kısmını Facebook’a 550 Milyon $’a satmıştı.  Facebook bu patentleri Yahoo’nun kendisine açtığı davalar nedeniyle satın almaya karar vermişti.

Aslında örnekleri saymakla bitmez.  İnanılmaz bir alım satım, lisanslama ve dava süreçleri var.   Bu bakımdan patentlerin kullanımının yüksek bir potansiyel alanı var.  Patent davaları sadece tazminat olarak çıkar sağlamamakta.  Rakip firmanın iş yapması da engellenebilmektedir.  Bu bakımdan firmalar birbirine dünyanın birçok ülkesinde ayrı ayrı patent davaları açmakta ve satış durdurma kararı verdirmeye çalışmakta.  Apple ve Samsung davaları süresince farklı ülkelerde birbirlerinin satışlarını durdurmuştu.

Patent Trolleri

Teknolojinin gelişimindeki yüksek rekabet bu davalarla karşılaşmamıza yol açmakta.  İşin sert rekabet kısmını bir kenara bırakırsak, bazı firmalar var ki, amacı kendi icatlarının başkaları tarafından taklidini engellemek değil. Bu firmalar, teknolojiyi üretmeden patent alan ve sadece piyasadaki diğer firmalara dava açarak, lisans geliri elde etmeye çalışan patent trolleridir.

Patent trolleri kimden ne koparabilirsek mantığında firmaları tehdit ederler.  Hatta çoğu zaman kendileriyle uzun bir hukuk mücadelesine girebilecek güce sahip olmayan startupları hedeflerler.  Açılan davaların 55%’i geliri 10 Milyon $’ın altındaki firmalara karşıdır.  Patent trolleri piyasayı o kadar meşgul etmekte ki, 2014’teki patent davalarının 61%’i de patent trolleri tarafından açılmış.  Bu oran 2007’de 24%’müş.

Bu noktada, dava açılan firmalar dava içeriğinde tam olarak neyi ihlal ettiğini bilemeyebiliyorlar.  Ayrıca, bu iş için uzun ve maliyetli bir hukuk mücadelesini göze almak zorunda kalıyorlar.  Birçok startup bunun yerine patent trollerine gelirinin bir kısmını teslim ederek anlaşma yoluna gitmek zorunda kalıyor.

Burada patent sahiplerinin hakları ile toplumsal fayda arasında ince biz denge olduğunu vurgulamakta fayda var.  Bu denge bozulduğu zaman teknolojik gelişimin hızı yavaşlıyor, toplumsal fayda azalıyor.  Bunun en büyük örneği crowdfunding (kitlesel fonlama) platformları.  Crowdfunding platformları fikir ya da prototip üzerinden toplu bir şekilde yatırım almayı çalışan platformlar.  Kişilerden ufak paylarda yatırım alarak aradığı yatırıma ulaşmaya çalışan girişimciler, birçok zaman hayal ettiklerinin bile çok üstünde yatırıma kavuşuyorlar.  Bu yönden inovasyonun ve girişimciliğin de son yıllarda lokomotiflerinden biri oldular.  Öte yandan, kendi bir web sitesi dahi olmayan AlphaCap Ventures, şu ana kadar, Indiegogo’yu da içeren on platforma dava açtı.  Kickstarter da yaklaşık üç yılı aşkın zamandır ArtistShare ile uğraşmakta.  Geçtiğimiz yıl Kickstarter da patentin geçersiz hale gelmesi için dava açmıştı.  Yeni teknoloji girişimleri için kuluçka olarak düşünülebilecek crowdfunding platformlarının sarsılması birer bir teknoloji gelişiminin yavaşlaması olarak yorumlanabilir.

Patent sistemindeki açıklar bu bakımdan teknolojideki ilerleyişi yavaşlatıyor ve bu Amerika’da da tartışılan bir konu.  Patent trolleriyle başa çıkmak adına, 2013’te Innovation Act adı altında bir kanun tasarısı önerildi.  Innovation Act de patent trollerini engellemese de, dava açılanlara savaşmak için belli fırsatlar sunuyor.

  • Davacı ihlal konusuyla ilgili temel bilgileri paylaşmak zorunda.
  • Masraflı araştırma sürecinin davada ileriki bir aşamaya taşınmakta.
  • Davacı içi boş, naylon bir şirketse dava açmasını engelleme, esas faydayı sağlayacak
  • Davacı davayı kaybederse davalı tarafın masraflarını karşılamak zorunda.
  • Davalının ürünlerini kullanan müşterilerini savunabilmesi

Amerikan senatosundan 2013’te geçmeyen Innovation Act, bu günlerde tekrar senatonun gündemine gelmiş durumda.  Bu yönde senatoya ciddi bir baskı olmasının en önemli sebeplerinden biri, Amerikan ekonomisinde istihdamdaki büyümeyi startup’ların sürüklüyor olması.  Öyle ki, Amerikan yıllık istihdamındaki büyümenin neredeyse tamamının startupların sayesinde olduğunu söylemek mümkün.

Burada Türkiye için kısa bir araya girip, bir koruma olarak patenti üç yıl içinde kullanma zorunluluğu olduğunu belirtmekte fayda var.

Patent Melekleri

Tabii, her patent sahibi kötü niyetli olmuyor.  Elon Musk gibi patentlerini “bedava” dağıtanlar da var.  2014 yazında Elon Musk, elektrikli araba üretimi yapan firması Tesla’daki yüzlerce patentini, gururla sergilediği lobisinden kaldırdı ve patentlerini “iyi bir amaçla” kullanacak olanlara dava açmayacağını belirtti.

Tabii, bunda elektrikli araba sektörünün Elon Musk’ın tahmin ettiği hızda büyümemesi de büyük etken.  Bugün 2 Milyar arabanın olduğu ve her yıl 100 Milyon arabanın üretildiği piyasada, elektrikli arabaların oranı 1% bile etmiyor.  Elon Musk benzinle çalışan arabaların yarattığı “karbon etkisini” tek başına Tesla’nın bitiremeyeceğini belirtse de, hedefinin benzinle çalışan araba pazarıyla rekabet etmek olduğunu da belirtmiş.  Elektrikli araba pazarının büyümesi Tesla’nın da işine gelecektir kuşkusuz.  Yani, bu paylaşım pratikte sadece “yüce bir amaç” için yapılmamakta.

Tesla’nın hikâyesi bu bakımdan etkileyici olsa da tek değil.  Tesla çapında olmasa da, teknoloji gelişimi açısından patentlerinin “bir kısmına” dava açmayacağını duyuran firmalar da var.  Google 2013’te BigData, MapReduce ve Cloud ile ilgili bazı patentleri için dava açmayacağını duyurmuştu.

Burada kendi startuplarımız açısından patentlerin önemine dikkat çekerek yazıyı bitirmek istiyorum.  Cari açığımızı kapatabilmemizin yegâne yolu ürünlerimizi ihracatımızı arttırmak.  Bu noktada Türkiye’de özellikle bilişim açısından çok büyük bir potansiyel bulunmakta.  Ancak, patent sayılarımız her yıl artmasına rağmen halen başka ülkelere göre oldukça düşük.  Trollerin ve meleklerin bulunduğu bir dünyada rekabet gücümüzü şansa bırakamayız.  Bilgim dâhilinde, Türkiye’de patent trollerinin açtığı bir dava bilmediğimden bu yazıda vurguyu özellikle yurtdışına yaptım.  Kendi ürünlerimizi korumak için fikri haklarımıza mutlaka sahip çıkmamız gerekmekte.